Ένα ρακόρ που «σχεδόν ταιριάζει» είναι από τις πιο συχνές αιτίες διαρροής σε υδραυλικά συστήματα. Στην πράξη, στο ίδιο μηχάνημα μπορεί να συναντήσουμε βρετανικά σπειρώματα BSP, αμερικανικά JIC και ευρωπαϊκά μετρικά ρακόρ DIN 2353 – και αρκετά από αυτά μοιάζουν πολύ μεταξύ τους. Σε αυτόν τον οδηγό συγκεντρώνουμε όσα χρησιμοποιούμε καθημερινά στο συνεργείο μας για να αναγνωρίσουμε σωστά ένα σπείρωμα πριν παραγγείλουμε ή συναρμολογήσουμε.
Τι χρειάζεστε για την αναγνώριση
- Παχύμετρο – για την εξωτερική διάμετρο του αρσενικού σπειρώματος (ή την εσωτερική του θηλυκού).
- Σπειρόμετρο (χτένα) μετρικό και ιντσών – για το βήμα (mm) ή τις σπείρες ανά ίντσα (TPI).
- Μετρητή γωνίας έδρας – για να ξεχωρίσετε κώνους 24°, 37°, 45° και 60°.
- Καθαρό πανί και καλό φως: τα περισσότερα λάθη γίνονται σε βρώμικα ή φθαρμένα σπειρώματα.
Βήμα 1: Παράλληλο ή κωνικό;
Τοποθετήστε το παχύμετρο στην αρχή και στο τέλος του σπειρώματος. Αν η διάμετρος μικραίνει προς την άκρη, το σπείρωμα είναι κωνικό (π.χ. BSPT ή NPT) και η στεγανότητα γίνεται πάνω στο ίδιο το σπείρωμα. Αν μένει σταθερή, είναι παράλληλο (BSPP, JIC, μετρικό) και η στεγανότητα γίνεται σε κώνο, ροδέλα ή O-ring – ποτέ στο σπείρωμα.
Βήμα 2: Μετρήστε διάμετρο και βήμα
Με τη διάμετρο και το βήμα ξέρετε σχεδόν πάντα την οικογένεια. Χρησιμοποιήστε τους παρακάτω πίνακες.
BSP – British Standard Pipe (Whitworth 55°)
Το BSP έχει γωνία σπειρώματος 55°. Το παράλληλο BSPP (σύμβολο G, ISO 228-1) στεγανοποιεί με ροδέλα (bonded seal / Dowty), O-ring ή κώνο 60°. Το κωνικό BSPT (σύμβολα R / Rc, ISO 7-1) έχει κωνικότητα 1:16 και στεγανοποιεί στο σπείρωμα.
| Μέγεθος | Εξωτ. διάμετρος (mm) | Σπείρες / ίντσα (TPI) |
|---|---|---|
| 1/8″ | 9,73 | 28 |
| 1/4″ | 13,16 | 19 |
| 3/8″ | 16,66 | 19 |
| 1/2″ | 20,96 | 14 |
| 3/4″ | 26,44 | 14 |
| 1″ | 33,25 | 11 |
| 1 1/4″ | 41,91 | 11 |
| 1 1/2″ | 47,80 | 11 |
| 2″ | 59,61 | 11 |
Προσοχή: το μέγεθος BSP (π.χ. 1/2″) δεν είναι η πραγματική διάμετρος του σπειρώματος – ένα 1/2″ BSP μετράει περίπου 21 mm.
JIC – 37° Flare (SAE J514)
Τα ρακόρ JIC έχουν σπείρωμα UN/UNF (γωνία 60°) και στεγανοποιούν μέταλλο-με-μέταλλο πάνω σε κώνο 37°. Το μέγεθος δηλώνεται σε «dash» (π.χ. -8 = 8/16″ = 1/2″ σωλήνας).
| Dash | Σωλήνας (ίντσες) | Σπείρωμα UNF | Εξωτ. διάμετρος (≈ mm) |
|---|---|---|---|
| -4 | 1/4″ | 7/16″-20 | 11,1 |
| -6 | 3/8″ | 9/16″-18 | 14,3 |
| -8 | 1/2″ | 3/4″-16 | 19,1 |
| -10 | 5/8″ | 7/8″-14 | 22,2 |
| -12 | 3/4″ | 1 1/16″-12 | 27,0 |
| -16 | 1″ | 1 5/16″-12 | 33,3 |
| -20 | 1 1/4″ | 1 5/8″-12 | 41,3 |
| -24 | 1 1/2″ | 1 7/8″-12 | 47,6 |
DIN 2353 – Μετρικά ρακόρ κώνου 24° (σήμερα ISO 8434-1)
Τα ρακόρ με κοπτικό δακτύλιο (Schneidring) της DIN 2353 είναι το πιο διαδεδομένο σύστημα σωληνώσεων στην Ευρώπη. Έχουν μετρικό λεπτό σπείρωμα και κώνο 24°, ενώ χωρίζονται σε σειρά L (ελαφριά) και S (βαριά) για υψηλότερες πιέσεις. Το ίδιο σπείρωμα μπορεί να αντιστοιχεί σε διαφορετικό σωλήνα ανάλογα με τη σειρά – γι’ αυτό μετράτε πάντα και τον σωλήνα.
| Σπείρωμα | Σειρά L – σωλήνας Ø (mm) | Σειρά S – σωλήνας Ø (mm) |
|---|---|---|
| M12×1,5 | 6 | – |
| M14×1,5 | 8 | 6 |
| M16×1,5 | 10 | 8 |
| M18×1,5 | 12 | 10 |
| M20×1,5 | – | 12 |
| M22×1,5 | 15 | 14 |
| M24×1,5 | – | 16 |
| M26×1,5 | 18 | – |
| M30×2 | 22 | 20 |
| M36×2 | 28 | 25 |
| M42×2 | – | 30 |
| M45×2 | 35 | – |
| M52×2 | 42 | 38 |
Τα άκρα σωλήνων (λάστιχων) για αυτά τα ρακόρ είναι συνήθως τύπου DKOL / DKOS: κώνος 24° με O-ring, για σειρά L και S αντίστοιχα.
Βήμα 3: Ελέγξτε τη γωνία της έδρας
Όταν η διάμετρος και το βήμα δεν αρκούν, η γωνία της έδρας λύνει το πρόβλημα:
- 24° – μετρικά DIN 2353 / ISO 8434-1 και DKOL/DKOS.
- 37° – JIC (SAE J514).
- 45° – SAE flare, συνήθως σε ψυκτικά και σωληνώσεις χαμηλής πίεσης.
- 60° – κώνος BSP (BSPP με κώνο).
Τα πιο συνηθισμένα λάθη
- JIC 37° με SAE 45°: έχουν το ίδιο σπείρωμα και βιδώνουν μεταξύ τους, αλλά οι έδρες δεν εφάπτονται σωστά – η διαρροή είναι θέμα χρόνου.
- BSP με NPT: στα 1/2″ και 3/4″ έχουν τις ίδιες σπείρες ανά ίντσα (14) και παρόμοια διάμετρο, αλλά διαφορετική γωνία (55° έναντι 60°). Μπορεί να «πιάσουν» μερικές στροφές και να διαρρεύσουν υπό πίεση.
- Σειρά L με σειρά S: σε μερικά μεγέθη το σπείρωμα είναι ίδιο αλλά ο σωλήνας και ο δακτύλιος όχι.
- Ταινία Teflon σε παράλληλα σπειρώματα: δεν στεγανοποιεί, και τα κομμάτια της καταλήγουν στις βαλβίδες και τα φίλτρα.
Συμβουλές συντήρησης
- Πριν λύσετε οποιοδήποτε ρακόρ, βεβαιωθείτε ότι το κύκλωμα είναι εκτονωμένο και οι συσσωρευτές αποφορτισμένοι.
- Καθαρίστε την περιοχή πριν το λύσιμο και τάπωστε αμέσως τα ανοιχτά στόμια – η ρύπανση είναι ο νούμερο ένα εχθρός των υδραυλικών.
- Σε ρακόρ με κοπτικό δακτύλιο, ελέγξτε ότι ο δακτύλιος έχει «κόψει» ομοιόμορφα στον σωλήνα. Στην επανασυναρμολόγηση σφίξτε με το χέρι και μετά περίπου 1/4 στροφής – όχι παραπάνω.
- Αλλάζετε τις ροδέλες (bonded seals) και τα O-rings σε κάθε λύσιμο· είναι φθηνότερα από ένα σταματημένο μηχάνημα.
- Τηρείτε τις ροπές σύσφιξης του κατασκευαστή. Το υπερβολικό σφίξιμο παραμορφώνει τις έδρες και προκαλεί διαρροές.
- Σημειώστε στο ημερολόγιο συντήρησης τον τύπο και το μέγεθος κάθε ρακόρ που αλλάζετε – την επόμενη φορά θα κερδίσετε χρόνο.
Χρειάζεστε βοήθεια;
Στην ΑΕΡΟΫΔΡΑΥΛΙΚΗ Α.Β.Ε.Ε. σχεδιάζουμε, κατασκευάζουμε και συντηρούμε υδραυλικά συστήματα από το 1985 και διαθέτουμε πλήρη γκάμα υδραυλικών εξαρτημάτων και ρακόρ. Αν δεν είστε σίγουροι για ένα σπείρωμα, φέρτε ή στείλτε μας φωτογραφία με τις μετρήσεις σας και θα σας βοηθήσουμε να βρείτε το σωστό εξάρτημα.
Οι πίνακες είναι ενδεικτικοί για αναγνώριση. Για πιέσεις λειτουργίας και ροπές σύσφιξης ανατρέξτε πάντα στα στοιχεία του κατασκευαστή του ρακόρ.