«Κάθε πόσες ώρες αλλάζουμε το υδραυλικό λάδι;» είναι από τις πιο συχνές ερωτήσεις που δεχόμαστε. Η σωστή απάντηση είναι: όταν το λέει το ίδιο το λάδι. Η ρύπανση, το νερό και η θερμοκρασία ευθύνονται για τη μεγάλη πλειονότητα των βλαβών σε αντλίες, βαλβίδες και κυλίνδρους – και ένα πρόγραμμα αλλαγών που βασίζεται μόνο στο ημερολόγιο είτε πετάει καλό λάδι είτε αφήνει το σύστημα να δουλεύει με κατεστραμμένο.
Ενδεικτικά διαστήματα συντήρησης
Αν δεν υπάρχει πρόγραμμα ανάλυσης λαδιού, τα παρακάτω διαστήματα είναι ένα ασφαλές σημείο εκκίνησης. Πάντα υπερισχύουν οι οδηγίες του κατασκευαστή του μηχανήματος.
| Εργασία | Ενδεικτικό διάστημα | Σημείωση |
|---|---|---|
| Πρώτη αλλαγή φίλτρων | 50–100 ώρες μετά την εκκίνηση ή μετά από μεγάλη επισκευή | Μαζεύουν τα υπολείμματα κατασκευής / συναρμολόγησης |
| Δειγματοληψία & ανάλυση λαδιού | Κάθε 500 ώρες ή κάθε 3–6 μήνες | Πυκνότερα σε κρίσιμα ή βεβαρημένα συστήματα |
| Φίλτρα πίεσης / επιστροφής | Όταν το δείξει ο δείκτης ΔP – και τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο | Ποτέ μην αφήνετε το φίλτρο να δουλεύει σε by-pass |
| Φίλτρο εξαερισμού δεξαμενής (breather) | Κάθε 6–12 μήνες | Σε υγρό / θαλάσσιο περιβάλλον προτιμήστε breather με ξηραντικό |
| Σίτα αναρρόφησης | Καθαρισμός σε κάθε αλλαγή λαδιού | Βουλωμένη σίτα = κίνδυνος σπηλαίωσης |
| Αλλαγή λαδιού (χωρίς ανάλυση) | Περίπου 2.000–4.000 ώρες ή κάθε 1–2 χρόνια | Με ανάλυση λαδιού: μόνο όταν το δείξουν τα αποτελέσματα |
Πότε το λάδι «λέει» ότι πρέπει να αλλάξει
Μια ανάλυση λαδιού κοστίζει ελάχιστα σε σχέση με μια αντλία. Τα βασικά μεγέθη και τα συνήθη όρια συναγερμού είναι:
| Μέγεθος | Ενδεικτικό όριο / ένδειξη | Τι σημαίνει |
|---|---|---|
| Ιξώδες στους 40 °C | Απόκλιση πάνω από ±10% από το ονομαστικό | Γήρανση, ανάμιξη με λάθος λάδι ή διάσπαση πρόσθετων |
| Περιεκτικότητα σε νερό | Στόχος κάτω από 200 ppm · συναγερμός πάνω από ~500 ppm | Συμπύκνωση, διαρροή ψυγείου, είσοδος θαλασσινού νερού |
| Οξύτητα (TAN) | Σημαντική αύξηση σε σχέση με το καινούριο λάδι | Οξείδωση – το λάδι έχει «γεράσει» |
| Καθαρότητα ISO 4406 | 2 ή περισσότερες κλίμακες πάνω από τον στόχο | Ρύπανση – χρειάζεται φίλτρανση ή εντοπισμός πηγής |
| Μέταλλα φθοράς (Fe, Cu, Al…) | Απότομη αύξηση από δείγμα σε δείγμα | Εσωτερική φθορά αντλίας, μοτέρ ή κυλίνδρου |
| Οπτικός έλεγχος | Θολό, γαλακτώδες, σκούρο, μυρωδιά καμένου, αφρός | Νερό, υπερθέρμανση ή είσοδος αέρα |
Η θερμοκρασία «τρώει» το λάδι
Ένας πρακτικός κανόνας: πάνω από τους 60 °C περίπου, κάθε 10 °C επιπλέον μειώνουν στο μισό τη ζωή του λαδιού λόγω οξείδωσης. Ένα σύστημα που δουλεύει μόνιμα στους 80 °C θα χρειαστεί αλλαγή λαδιού πολύ συχνότερα από ένα που δουλεύει στους 55 °C. Καθαρό ψυγείο και σωστή στάθμη είναι η φθηνότερη «παράταση ζωής» που υπάρχει.
Πώς διαβάζεται ο κωδικός καθαρότητας ISO 4406
Ο κωδικός έχει τρεις αριθμούς, π.χ. 18/16/13. Ο καθένας αντιστοιχεί σε μια περιοχή αριθμού σωματιδίων ανά ml λαδιού, για μεγέθη ≥4 μm, ≥6 μm και ≥14 μm. Κάθε μία μονάδα πάνω σημαίνει περίπου διπλάσια σωματίδια – άρα το 20/18/15 είναι τέσσερις φορές πιο βρώμικο από το 18/16/13.
Ο στόχος καθαρότητας ορίζεται από το πιο ευαίσθητο εξάρτημα του συστήματος:
| Εξάρτημα | Ενδεικτικός στόχος ISO 4406 |
|---|---|
| Servo και αναλογικές βαλβίδες | 16/14/11 (ή καθαρότερο σε υψηλές πιέσεις) |
| Αντλίες εμβόλων μεταβλητής παροχής, υψηλή πίεση | 16/14/12 |
| Αντλίες εμβόλων / πτερυγίων, μέση πίεση | 18/16/13 |
| Αντλίες γραναζιών, χαμηλή πίεση | 20/18/15 |
Σωστή διαδικασία αλλαγής λαδιού
- Ζεστάνετε το σύστημα σε θερμοκρασία λειτουργίας – το ζεστό λάδι παρασύρει περισσότερες ακαθαρσίες.
- Κατεβάστε τα φορτία, εκτονώστε την πίεση και αποφορτίστε τους συσσωρευτές.
- Αδειάστε τη δεξαμενή και, όπου γίνεται, τους κυλίνδρους και τις χαμηλές γραμμές.
- Καθαρίστε τη δεξαμενή από λάσπη και νερό στον πυθμένα – με πανί που δεν αφήνει χνούδι.
- Αλλάξτε όλα τα φίλτρα και τον breather, καθαρίστε τη σίτα αναρρόφησης.
- Γεμίστε με καινούριο λάδι μέσω φίλτρου (μονάδα μεταγγίσεων) – το λάδι από το βαρέλι δεν είναι καθαρό.
- Εξαερώστε, δουλέψτε χωρίς φορτίο, ελέγξτε στάθμη και διαρροές.
- Πάρτε δείγμα μετά από λίγες ώρες λειτουργίας, για «σημείο αναφοράς».
Τα πιο συνηθισμένα λάθη
- Συμπλήρωση από ανοιχτό βαρέλι με κουβά: μεταφέρει σκόνη και νερό κατευθείαν στο κύκλωμα.
- Ανάμιξη διαφορετικών λαδιών: διαφορετικά πρόσθετα μπορεί να αντιδράσουν και να δημιουργήσουν λάσπη.
- Αλλαγή λαδιού χωρίς αλλαγή φίλτρων: το καινούριο λάδι βρωμίζει αμέσως από τα κορεσμένα φίλτρα.
- Αγνόηση του δείκτη φίλτρου: σε by-pass το λάδι κυκλοφορεί χωρίς καμία φίλτρανση.
- Ξεχασμένος breather: η δεξαμενή «αναπνέει» σκόνη και υγρασία σε κάθε κίνηση των κυλίνδρων.
Ειδικά για ναυτιλιακά συστήματα
Τα υδραυλικά καταστρώματος (βαρούλκα, ανεμοθλίπτες, καταπέλτες, γερανοί) δουλεύουν διακεκομμένα και σε υγρό, αλμυρό περιβάλλον. Η συμπύκνωση μέσα στη δεξαμενή και η είσοδος θαλασσινού νερού από τσιμούχες στελεχών είναι οι κύριοι εχθροί. Προτείνουμε:
- Ανάλυση λαδιού πριν από κάθε επιθεώρηση νηογνώμονα ή δεξαμενισμό.
- Breather με ξηραντικό (desiccant) και τακτικό έλεγχο της χρωματικής ένδειξης.
- Κύκλωμα offline φίλτρανσης με στοιχείο απορρόφησης νερού σε συστήματα που μένουν ακίνητα για μεγάλα διαστήματα.
Χρειάζεστε βοήθεια;
Η ΑΕΡΟΫΔΡΑΥΛΙΚΗ Α.Β.Ε.Ε. αναλαμβάνει δειγματοληψία και αξιολόγηση λαδιού, αλλαγές λαδιού και φίλτρων, φίλτρανση και καθαρισμό κυκλωμάτων, καθώς και προμήθεια φίλτρων και ανταλλακτικών για όλες τις μεγάλες μάρκες.
Τα διαστήματα και τα όρια είναι ενδεικτικά. Ακολουθείτε πάντα τις οδηγίες του κατασκευαστή του μηχανήματος και του προμηθευτή του λαδιού.